Pannen of riet? Voor deze keuze staat u als u de kap van uw woning of
boerderij wilt vervangen. Bureau Rietadvies in Ermelo
zet de voor - en nadelen van deze dakbedekkingen op een rij.
Een mooi boerderijtje ergens buitenaf. Schapen dartelen in
de wei, mooie luiken sieren de gevels en de tuin is perfect aangelegd. Hier
woon je idyllisch. Toch is de eigenaar niet tevreden. De kap van het
boerderijtje bevalt hem niet. Vroeger zat er riet op, maar midden jaren
zeventig verving de vorige eigenaar dit sfeervolle natuurproduct door koele,
betonnen dakpannen. Bovendien is het dak niet geďsoleerd, waardoor de
stookkosten hoog zijn. Dit alles bij elkaar heeft de bewoner doen besluiten
om de kap te vervangen. Maar waarvoor moet hij kiezen? Voor een sfeervol
rieten dak dat uitstraling heeft en past in de omgeving? Of toch voor een
aanzienlijk goedkopere en duurzamere dakbedekking van pannen?
Riet is soms niet mogelijk
Bij dit boerderijtje kan in principe worden gekozen voor een
rieten dak, maar dat is volgens Boelie van de Beek niet altijd mogelijk.
`Niet ieder dak is geschikt om met riet te worden gedekt. Het belangrijkste
criterium is dat het voldoende steil moet zijn. De dakhelling moet minimaal
30 graden zijn.` Hij beschrijft wat er gebeurt bij een te vlak dak. `Het
regenwater loopt dan niet goed af, waardoor het in het pak riet zakt. Het
gevolg is dat de stengels beginnen te rotten. Hoe steiler een dak is, hoe
langer het rieten dak meegaat.` Ook daken die zijn voorzien van een dik pak
isolatie, zijn volgens de adviseur ongeschikt om met riet te worden bedekt.
`Het vocht hoopt zich dan op in het riet, waardoor het van binnen uit begint
te rotten.`` Als uw dak wél geschikt is om met riet te worden gedekt, is het
zaak om goed af te wegen of deze keuze ook gemaakt moet worden. Vaak geeft
riet iets extra`s aan een boerderij, maar daar moet wél voor
worden betaald. En natuurlijk moeten ook de isolerende werking, de
duurzaamheid en de brandveiligheid van beide dakbedekkingen met elkaar
worden vergeleken.
Kosten en Duurzaamheid (let op, de
bedragen zijn gedateerd!)
Vroeger waren daken van riet vele malen goedkoper dan daken
van pannen, maar die tijd is voorbij. ``Een modern rieten dak is duurder dan
een pannen dak``, vertelt Boelie. Om een indicatie te geven van het
prijsverschil, rekent hij de prijs voor van een nieuw rieten dak én die van
een nieuw pannendak. ``Laten we ervan uitgaan dat een boerderijtje gedekt is
met ongeveer 250 vierkante meter betonpannen en dat het dak niet is
geďsoleerd. Het pannendak verwijderen, isolatieplaten en panlatten
aanbrengen en nieuwe pannen hangen kost dan ruim € 21.000,-. Zou je het
bestaande dak verwijderen, houten platen monteren op de spanten en een kap
maken van een goede kwaliteit riet, dan zijn de kosten bijna € 36.000,-. Het
prijsverschil van maar liefst € 15.000,- wordt veroorzaakt door de hoge
arbeidskosten. Daar staat echter tegenover dat een huis of boerderij met een
goed rieten dak meer waard is dan een huis of boerderij met een
pannendak.``Ook de onderhoudskosten van een rieten dak blijken hoger te
zijn, ``Riet vraagt aanzienlijk meer onderhoud dan pannen. Omdat zich op het
riet mossen en algen vestigen, moet zo`n dak regelmatig door een
gespecialiseerd bedrijf worden behandeld met een algendoder. Bovendien moet
het elke tien jaar worden gekamd. Daarbij wordt een laagje riet weggesneden,
zodat verontreinigingen verdwijnen.`` Een rieten dak is niet alleen in alle
opzichten duurder dan een pannendak, het is ook minder duurzaam. ``Als een
dak van een goede kwaliteit riet optimaal wordt onderhouden, gaat het circazo`n
veertig jaar mee. Maar als het slecht wordt onderhouden of als er een
mindere kwaliteit riet is gebruikt, verkort dat de levensduur met jaren.``
Brandveiligheid en isolerende werking van riet
Ondanks de hoge kosten zijn steeds meer buitenmensen geneigd om voor een
rieten dak te kiezen. Toch aarzelen ze soms omdat een rieten kap
brandgevaarlijk zou zijn en slecht zou isoleren. Boelie: ``Deze argumenten
gaan alleen op voor de traditionele kap. Bij zo`n kap wordt het riet met
draden aan een raamwerk van latten bevestigd. Het riet is daardoor van
binnenuit zichtbaar en de wind blaast er gemakkelijk door heen. Het gevolg
is dat bij een brand binnenshuis het riet snel vlam vat en het vuur zich
vervolgens door de aanwezige zuurstof snel kan verspreiden. En natuurlijk
isoleert zo`n open kapconstructie ook slecht.`` Bij de moderne rieten kap
blijken deze nadelen ondervangen te zijn. ``Onder het riet wordt een
gesloten constructie gemaakt, door op de sporen van het dak een houten
beplating van bijvoorbeeld 18 mm dik triplex te schroeven. Hierop wordt het
riet vastgemaakt. Door de beplating komt er geen lucht meer door het riet en
isoleert het bijna net zo goed als een geďsoleerd pannendak. En bij brand is
een moderne kap natuurlijk ook minder gevaarlijk dan een traditionele. De
vlammen komen immers niet meer zomaar bij het riet. En om brand van buitenaf
te voorkomen, kan de rieten kap om de vijf jaar worden behandeld met een
brandvertragend middel. Nadeel van zo`n middel is wel dat de algengroei
toeneemt. Wie voor een rieten kap kiest, is overigens verplicht om een
vonkenvanger op de schoorsteen te plaatsen.`` Mocht u, alle voor- en nadelen
tegen elkaar afwegend, kiezen voor een rieten kap, dan kunt u zich laten
adviseren en begeleiden door Rietadvies. Boelie van de Beek schrijft
desgevraagd een bestek en selecteert na een inschrijving de rietdekker.
Bovendien laat hij u aan de hand van een driedimensionale tekening zien wat
het resultaat zal worden. ``Maar denk nu niet dat je volgende maand al een
rieten dak kunt laten monteren``, waarschuwt hij. ``Rietdekkers hebben het
ontzettend druk. Houd daarmee rekening bij je planning!``
Fabels over rieten daken
Over rieten daken worden nogal wat fabels verteld. Enkele veelgehoorde:
Voor een rieten dak heb je geen vergunning nodig
Wie zijn dakpannen verruilt voor riet, moet hiervoor wel
degelijk toestemming hebben. Omdat het aangezicht van het pand verandert,
moet de welstandscommissie een positief advies afgeven. Daarnaast is een
bouwvergunning verreist.
Een rieten dak verzekeren is peperduur
De premie voor een rieten dak met schroefdak is bij
gespecialiseerde verzekeraars gelijk of bijna gelijk aan die voor een
pannendak. Een traditionele rieten kap verzekeren is wél duurder, dan het
verzekeren van een pannendak. De meeste verzekeraars eisen niet dat de kap
wordt behandeld met brandvertragende middelen.
Een rietendak is gevoeliger voor blikseminslag
Er is nooit bewezen dat een rieten dak gevoeliger is voor
blikseminslag dan een pannendak. Wanneer het gebouw in open terrein ligt, is
het bij beide dakbedekkingen zinvol een bliksemafleider op het dak te
plaatsen.
Er zijn bijna geen rietdekkers meer
In ons land zijn 325 rietdekkersbedrijven actief. Die hebben
gezamenlijk 750 personeelsleden in dienst. De hele rietbranche biedt aan
zo`n 1.500 mensen werk. Feit is wel dat rietdekkers het ontzettend druk
hebben. Lange wachttijden zijn vaak
het gevolg.
Terug naar boven
Goed onderhoud van rieten dak bespaart kosten
Een rieten dak is mooi, maar duur. Iedere boer, met een rieten dak op zijn
huis of bedrijfsgebouwen, kan hierover meepraten. Na verloop van tijd is
zo'n dak versleten en moet er nieuw riet af. Boelie van de Beek legt uit dat
met regelmatig onderhoud en tijdige reparaties de rieten daken veel langer
mee gaan. Van de Beek, geboren en getogen op een landbouwbedrijf, kent de
landbouwsector van haver tot gort.
In de loop van de tijd is het rieten dak veranderd van een goedkope
dakbedekking voor boerderijen, tot een luxe artikel voor landhuizen en
villa's. Toch zijn veel boerderijen nog voorzien van een rietendak, als
fraaie maar dure erfenis uit het verleden. Een nieuw rieten dak kost al snel
75 euro per vierkante meter, exclusief BTW. Kenmerkend voor een rieten dak
is dat het vroeg of laat vervangen moet worden. Zeker voor de landbouw
geldt, liefst zo laat mogelijk, vertelt Van de Beek. Een particulier zal in
het algemeen eerder dan een agrarisch ondernemer redeneren; mijn rieten dak
is niet zo mooi meer, ik laat het vervangen. In de landbouw is de redenatie
meestal; ieder jaar dat mijn dak langer meekan is meegenomen.
Onderhoud rieten dak
De levensduur van een rieten dak is aanzienlijk te verlengen
door regelmatig onderhoud te plegen. Vroeger gebeurde dat eigenlijk nooit.
Ook nu is nog lang niet iedere bezitter van een rieten dak op de hoogte van
de voordelen van onderhoud. Onderhoud is in de eerste plaats periodiek
schoonmaken van het rietendak. Op een rieten dak verschijnen namelijk na verloop
van tijd algen en mossen. Deze sluiten het onderliggende riet min of meer
af. Dit heeft tot gevolg dat de kap langer vochtig blijft na een regenbui.
Het klinkt wat vreemd, maar riet kan heel slecht tegen vocht. Door nu het
rieten dak oppervlakkig schoon te krabben, kammen noemen rietdekkers dit,
wordt het dak weer open, zodat het minder lang nat blijft. Voor het beste
resultaat zal deze behandeling gemiddeld elke vijf jaar uitgevoerd moeten
worden.
Algendoder
Om de vorming van algen en mos tegen te gaan wordt in
toenemende mate gebruik gemaakt van algendodende middelen die op het dak
worden gespoten. Net als het kammen van het dak kun je het besproeien met
een algendoder het beste overlaten aan een gespecialiseerd
rietdekkersbedrijf, stelt Van de Beek. Een rietdekker kan dan zo ook gelijk
eventuele gebreken constateren en herstellen. Een rietendak wordt in de
loop van de tijd steeds dunner. Op een gegeven moment zullen de gaarden
zichtbaar worden. Gaarden zijn de horizontale dikke gegalvaniseerde draden;
vroeger werden dikke wilgentenen, rijshout, gebruikt. Als die gaarden te
voorschijn komen, is het hoog tijd voor ingrijpend onderhoudswerk.
Advies
Voor de eigenaar van het rieten dak is het vaak moeilijk te
beoordelen wat de beste oplossing is en wat de mogelijkheden zijn. Vraagt
hij drie rietdekkers om advies, dan is de kans groot dat hij drie
verschillende verhalen krijgt te horen weet Van de Beek uit ervaring. Om te
voorzien in de behoefte aan deskundige en onafhankelijke advisering met
betrekking tot rieten daken, heeft hij Bureau Rietadvies opgericht. Met tien
jaar ervaring als rietdekker weet hij waarover hij praat. Wat ik doe is
onder meer het geven van onderhoudsadviezen voor rieten daken, op basis van
een grondige inspectie. In een onderzoeksrapport geef ik mijn bevindingen
weer, met een omschrijving van de toestand van het dak en de noodzakelijke
werkzaamheden en gespecificeerde indicatie van de reparatie- en
renovatiekosten.
Begeleiding
Naast het geven van onderhoudsadviezen adviseert en
begeleidt Van de Beek bij nieuwbouw of vervanging. Hiervoor schrijf ik een
bestek, waarin ik zwaardere kwaliteitseisen stel dan wat algemeen gangbaar
is. Dit bestek leg ik voor aan drie gekwalificeerde rietdekkersbedrijven die
dan een prijsopgave kunnen doen. Uiteindelijk is het de opdrachtgever die op
basis van de drie offertes bepaalt welke rietdekker het werk uitvoert. Om er
zeker van te zijn dat alles volgens afspraak verloopt, voer ik driemaal een
controle uit: als het riet ter plekke is geleverd controleer ik of het van
de afgesproken kwaliteit en soort is, tijdens de werkzaamheden kom ik een
keer controleren of de rietdekker zich houdt aan de omschreven
kwaliteitseisen en tenslotte voer ik een eindcontrole uit bij de oplevering
van het rieten dak.
Liefst boer
Boelie van de Beek laat er geen misverstand over bestaan:
van jongs af aan had hij het liefst boer willen worden. Ik ben geboren en
getogen op een melkveebedrijf in Putten. Ik heb de lagere en middelbare
agrarische school gedaan. Maar omdat mijn oudste broer, die in maatschap met
mijn vader kwam, het meest in aanmerking kwam om het ouderlijk bedrijf over
te nemen, was ik realistisch genoeg om te beseffen dat ik het elders zou
moeten zoeken. Na de MAS ben ik bij een plaatselijke rietdekker aan de slag
gegaan . Maar na een jaar of acht begon het steeds meer te kriebelen, ik
wilde eigen baas worden. Net als een boer. Een probleem was dat ik wat last
van mijn knieën begon te krijgen. Hierdoor was het de vraag of ik wel tot in
lengte van jaren het vak van rietdekker zou kunnen uitoefenen. Vorig jaar
ben ik als onafhankelijk rietadviseur voor mezelf begonnen, vertelt de jonge
ondernemer uit Ermelo. Zelfstandig. Net als een boer.
GIJS RUITER: GOED ADVIES LOONT
Melkveehouder Gijs Ruiter uit Ermelo heeft goede ervaringen
met de advisering van riet adviseur Boelie van de Beek. Een deel van het
rieten dak van onze boerderij was niet zo goed meer. Er moest wat aan
gebeuren. Je staat dan voor een dilemma, wat is de beste oplossing. We
kwamen er zelf eigenlijk niet goed uit, omdat je op dit punt gewoon te
weinig kennis van zaken hebt. Toen heb ik Van de Beek gevraagd om, op grond
van zijn jarenlange ervaring als rietdekker, het dak te inspecteren en een
onafhankelijk advies te geven. Hij kwam toen tot de conclusie dat vervanging
van een deel van het dak, waar ik zelf eigenlijk aan zat te denken, nog niet
direct nodig was. Uit zijn inspectie bleek namelijk dat het oude dak nog
voldoende kwaliteit had om op te laten stoppen, dat wil zeggen de bestaande
rietlaag met kleine bosjes kort riet weer op dikte te brengen. Volgens Van
de Beek kon het dak op deze manier zeker nog 10 tot 15 jaar mee, misschien
nog wel langer.
Het advies van Van de Beek en de onderhoudswerkzaamheden door de rietdekker
kosten uiteraard geld, maar als ik besloten had het dak deels te vervangen,
was ik veel duurder uit geweest. Kijk, als ik een luxe villa had gehad en
geld nauwelijks een rol zou spelen, hadden we het hele rieten dak laten
vernieuwen, dat is duidelijk. Nieuw is mooier. Maar in de landbouw gaat het
toch wat anders. Bij een boerderij kijk je niet alleen naar het mooi, maar
je vraagt je ook af of iets rendabel is, of het uit kan. De oplossing die
Van de Beek heeft aangedragen is heel functioneel en een stuk minder duur.
Zijn advisering kon dus zeker uit.
Terug naar boven
Met riet sfeervol en veilig onder dak
Het rietendak als sfeervolle dakafwerking groeit fors in populariteit. De
natuurlijke uitstraling, de sfeer van rust en landelijke luxe vindt steeds
meer aanhang. 'Voor sommigen is een rieten dak alleen al voldoende reden om
een woning te kopen,' aldus Boelie van de Beek van onafhankelijk
adviesbureau Rietadvies uit Ermelo. Maar bij liefde op het eerste gezicht
worden mogelijke gebreken echter niet altijd even goed meegewogen, is de
ervaring van Van de Beek. Hij is gespecialiseerd in het keuren van rieten
daken en weet, met tien jaar ervaring als gediplomeerd rietdekker, waar de
haken en ogen kunnen zitten bij zo`n mooie kap. 'Het is verstandig een
rietendak te laten keuren voor je een huis koopt. Zodat je letterlijk weet
wat er boven je hoofd hangt en je een inschatting kunt maken van de te
verwachten kosten de eerste jaren.'
Rietadvies is een onafhankelijk adviesbureau voor
particulieren en bedrijven die een pand met een rieten dak op het oog of in
het bezit hebben. In een uitgebreid keuringsrapport beschrijft Van de Beek
het soort riet op het dak, de dikte van de laag, de te verwachten
levensduur, noodzakelijk onderhoud en te verwachten kosten voor de komende
vijf jaar. Indien nodig kan Van de Beek ook adviseren over welk erkend
rietdekkersbedrijf nodig onderhoud en eventuele reparaties kan uitvoeren.
'Riet keuren is een vak apart en veel mensen weten er niet veel van. Het is
daarom van extra belang dat Rietadvies onafhankelijk is en niet uit is op
veel werk en hoge kosten,' aldus Van de Beek.
Kwaliteit
Riet is een natuurproduct en dat is het mooie, maar ook
meteen het verraderlijke van het materiaal. 'Een rietdekker kan de kwaliteit
van het riet vaak redelijk inschatten, maar hoe lang een dak meegaat is
afhankelijk van de ligging en het onderhoud.'
Vroeger kwam al het in Nederland gelegde riet ook uit Nederland zelf. 'Vaak
waren het boerderijen waarop het toen nog goedkope materiaal werd gebruikt.
De boeren oogstten en droogden het riet zelf. De rietdekker kwam met zijn
rietdekkerstoel onder de arm op de fiets langs om het te
leggen.'Tegenwoordig wordt riet uit heel Europa geďmporteerd, met name uit
Turkije en Hongarije. 'Goed riet groeit in schoon water, waardoor het minder
hard groeit en harder is.'Volgens Van de Beek werd vroeger ook veel riet uit
Frankrijk gebruikt. 'Maar dat was veelal zoutwater riet, dat veel vocht
opneemt en dus sneller rot.'
Van de Beek herkent de meeste soorten riet bij zijn inspecties op het dak.
'Je ziet de groeiwijze aan de dikte en het verloop van de stengel en verder
ziet men veel aan de kleur, de geur en de lengte van de stengels.' Ook
herkent Van de Beek het 'handschrift' van veel rietdekkers. 'Ik herken
rietdekkers bijvoorbeeld aan de wijze waarop de vorst, de topafdekking is
aangesmeerd en of de hoeken scherp of rond geslagen zijn.'
Brandveiligheid
Brandveiligheid is een belangrijk aandachtspunt bij een
rieten kap. 'Vroeger werd het riet rechtstreeks op de panlatten gedekt en
keek je vanaf de binnenkant tegen het riet aan. Deze methode is erg
brandgevaarlijk, omdat de wind zo vrij spel heeft rondom het riet. Bovendien
is de isolatiewaarde van zo`n kap nihil. Zo`n dak is niet meer dan een
waterkerende laag. Ik ken boerderijen en woningen met zo`n kap, die `s
winters nauwelijks warm te stoken zijn.' Sinds tien jaar wordt gewerkt met
een zogenaamd schroefdak, waarbij op de balken eerst een laag hout wordt
geschroefd, voordat het riet erop gelegd wordt. Dat isoleert beter en is
veel minder brandgevaarlijk. 'Als je het riet daarnaast ook nog eens bewerkt
met een brandwerend middel, dan is een rieten kap net zo gevaarlijk of
ongevaarlijk als een pannen dak.' Een rieten dak dat op deze wijze is
gemaakt en beschermd is ook verzekeringstechnisch aantrekkelijk.
Was riet vroeger een goedkoop alternatief voor dakbedekking, tegenwoordig is
het een luxe product dat eigenlijk alleen nog op daken van duurdere woningen
en villa`s wordt toegepast. 'Helaas is bij veel boerderijen het rietendak
door de jaren heen vervangen door goedkopere en minder onderhoudsgevoelige
pannen', constateert Van de Beek tot zijn spijt. 'Gelukkig is er nog een
aantal oude boerderijen die onder monumentenzorg vallen en de oude kap
behouden hebben.'
Daartegenover staat dat de laatste paar jaar meer en meer nieuwe woningen
voorzien worden van een rieten kap. 'Er wordt nu zoveel riet gelegd, dat we
een tekort van 30 % aan rietdekkers hebben.'
Aansprakelijk
'Wie zijn rieten dak vóór verkoop van zijn huis laat keuren,
kan later niet meer aansprakelijk gesteld worden voor een eventueel
verborgen gebrek in het rieten kap', aldus Van de Beek. Met een
onafhankelijk onderzoek geeft Rietadvies een uitgebreid beeld van de staat
van het dak. En dat is goed om te weten als potentiële koper. Maar ook als u
helemaal van plan bent uw huis te verkopen is een inspectie verstandig.
'Want een mooi rieten dak is niet altijd goed en een lelijk rieten dak kan
in prima staat verkeren', aldus Van de Beek. Hij zag dat eerder dit jaar,
toen hij voor het televisieprogramma Eigen Huis en Tuin de rieten kap van
een woning onderzocht. 'Het dak zag er lelijk uit, met veel algen en mos.
Het was de bedoeling dat er een nieuw rieten dak op zou komen, maar na
inspectie bleek dat de kwaliteit prima was. Met een grondige onderhoudsbeurt
zal het er weer mooi uitzien en wordt de levensduur van dit rieten dak met
vijftien jaar verlengd.'
Terug naar boven
e
fijner het riet des te mooier het resultaat. Daarom vragen de meeste
consumenten om mooi fijn riet. Voor een echt gezond en duurzaam dak is wat
grover riet echter vaak beter. Een diameter van 5 tot 8 mm "ademt" meer en
slaat minder dicht, wat eventueel tot een relevant langere levensduur kan
leiden. Om de maximaal haalbare levensduur uit een rieten dak te halen is
preventief onderhoud noodzakelijk